[ فتح السبل ] بسم اللّه الرحمن الرحيم نحمدك يا مفتّح الابواب ، افتح لنا ابواب رحمتك و أفض علينا انوار فضلك انّك ذو الفضل العظيم و نصلّى على واسطة جودك و رحمتك نبى الرّحمة محمد المصطفى و آله اجمّ الصلاة و أتمّ التّسليم امّا بعد : اين رساله‌اى است از خادم علوم دينيّه ابن ابو طالب محمد الشّهير به علىّ الجيلانى - اعلى اللّه مقامهما - به يكى از اعاظم دوستان روحانى در هنگامى كه سؤال نموده بود از طرق معرفت و انشعاب فرق و اختلاف ناس در سلوك و بيان حقيقت مسلك هر يك بر وجه تحقيق با نهايت ايجاز مشتمل بر تقدمة و سه فاتحه و توصيه مسمّى به فتح السّبل و اللّه الهادى . اما تقدمة . بدان كه جوهر انسان را كه اشرف اشياست دو اثر مختص مىباشد كه هيچ يك از جواهر با او در آن دو اثر شريك نيستند يكى علم به معقولات و حقايق كليّه كه به اين طريق او را معرفة اللّه حاصل شود ، و ديگر عمل خير ناشى از ارادهء عقلى محض كه مبرّا و معرّا از مشوب شهوت ساير اغراض زايده تواند بود و به اين سبب او را عمل به مرضيّات حق - سبحانه - مبنى بر اخلاص محض ميسّر مىتواند شد . و اين دو اثر سبب اختصاص انسان است . به تكليف چه موجودات عديم الشّعور را لياقت معرفت و تكليف نيست و موجودات صاحب اراده و شعور چون ساير حيوانات از اين جهت كه شعورشان حسّى و اراده‌شان شهوى و غضبى است محروم از اين قسم